Προφίλ Ωφελούμενων Πολυδύναμου Δημοτικού Ιατρείου Πατησίων- Στατιστική Αναφορά

Η παρακάτω αναφορά είναι αποτέλεσμα πρωτοβουλίας των case handlers (Στελέχη υποδοχής και διαχείρισης αιτημάτων) του Πολυδύναμου Δημοτικού Ιατρείου Πατησίων.

Η πρωτοβουλία προέκυψε από την ανάγκη των case handlers να γνωρίσουν με έναν πιο συστηματικό τρόπο τον εξυπηρετούμενο πληθυσμό, τα βασικά του κοινωνικό-οικονομικά χαρακτηριστικά, καθώς και τους λόγους για τους οποίους απευθύνεται στο Πολυδύναμο Δημοτικό Ιατρείο Πατησίων. Η αναφορά βασίστηκε στη στατιστική ανάλυση των δεδομένων που τα στελέχη είχαν στα έντυπά τους και - παρά τους περιορισμούς που αναφέρονται στο ίδιο το κείμενο - βοήθησε ώστε να εξαχθούν κάποια πρώτα συμπεράσματα.

Η αναφορά για το προφίλ των ωφελούμενων του Πολυδύναμου αποτελεί μία πρόταση για το είδος των πληροφοριών που είναι καλό να συγκεντρώνουν και να επεξεργάζονται στελέχη αντίστοιχων υπηρεσιών. Θα μπορούν έτσι να οργανώνουν καλύτερα την εργασία τους και να προσαρμόζουν το σχεδιασμό τους σε συνάρτηση με τις πραγματικές ανάγκες που προκύπτουν από τους/τις εξυπηρετούμενους/ ες.

_______________________________________________________________________________________________________________________________

Μέσα σε ένα πλαίσιο εκσυγχρονισμού του συστήματος παροχής υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και κοινωνικής αλληλεγγύης και αποκέντρωσης των κοινωνικών υπηρεσιών με στόχο να είναι περισσότερο προσβάσιμες στους κατοίκους της πόλης, το 5ο Δημοτικό Ιατρείο του Δήμου Αθηναίων (Δ.Α.), αναβαθμίστηκε σε Πολυδύναμο Δημοτικό Ιατρείο, το οποίο λειτουργεί σύμφωνα με το ολιστικό μοντέλο (One-Stop Shop). Η λειτουργία του Πολυδύναμου Δημοτικού Ιατρείου Πατησίων εντάσσεται στο έργο Esti@, κύριος στόχος του οποίου είναι η ενίσχυση της απασχολησιμότητας, η ενσωμάτωση στην κοινωνία και η βελτίωση της ποιότητας ζωής ατόμων που ανήκουν κυρίως σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Η υλοποίηση του έργου και η λειτουργία της συγκεκριμένης δομής αποτελεί σημαντική κοινωνική καινοτομία για δύο κυρίως λόγους: α) κάτω από την ίδια στέγη, ένα άτομο μπορεί να λάβει ιατρικές και ψυχοκοινωνικές υπηρεσίες και β) οι απαρτιωμένες αυτές υπηρεσίες παρέχονται από τις δημοτικές αρχές σε συντονισμό και συνεργασία με τις υπηρεσίες που προσφέρονται από τις μη κυβερνητικές οργανώσεις (Μ.Κ.Ο.). Ο δήμος Αθηναίων είναι ο συντονιστής - επικεφαλής εταίρος του έργου - με βασικούς εταίρους το SolidarityNow, την Praksis, το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του παιδιού, την First Elements Euroconsultants, την Εταιρεία Ανάπτυξης και Τουριστικής Προβολής Αθηνών (ΕΑΤΑ), το Κέντρο Υποδοχής και Αλληλεγγύης του Δήμου Αθηναίων (ΚΥΑΔΑ) και τη ΜΚΟ Φαιναρέτη. Συνδεδεμένος εταίρος του έργου είναι ο δήμος Ρότερνταμ, από τον οποίο το έργο λαμβάνει τεχνογνωσία.

Στο Πολυδύναμο Κέντρο Πατησίων παρέχονται οι παρακάτω υπηρεσίες:

Πρωτοβάθμια ιατρική φροντίδα

Εργασιακή συμβουλευτική

Συμβουλευτική για κοινωνική επιχειρηματικότητα

Νομική συμβουλευτική

Ψυχοκοινωνική υποστήριξη

Υπηρεσίες υποστήριξης των ευάλωτων γυναικών / μητέρων και των παιδιών τους

Περιγεννητική φροντίδα

Τα άτομα που προσέρχονται στο Πολυδύναμο Δημοτικό Ιατρείο για να λάβουν μία ή περισσότερες από τις υπηρεσίες που παρέχονται, αναπτύσσουν με τους Συμβούλους Υποδοχής και Διαχείρισης Αιτημάτων (Case Handlers) ένα εξατομικευμένο σχέδιο δράσης βασισμένο στις ανάγκες του κάθε ωφελούμενου. Η Υπηρεσία Συμβούλων Υποδοχής και Διαχείρισης Αιτημάτων αποτελεί σημαντική καινοτομία των Πολυδύναμων Δημοτικών Ιατρείων, σημείο τομής Ιατρικών και Κοινωνικών Υπηρεσιών και το βασικό πεδίο παρακολούθησης της πορείας των ωφελούμενων παρέχοντας τις παρακάτω υπηρεσίες: α) Υποδοχής και Πληροφόρησης, 2) Συμβουλευτικής και Υποστήριξης και 3) Παρακολούθησης και Follow up των εξυπηρετούμενων. Στελεχώνεται από εξειδικευμένους κοινωνικούς επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων όπως κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους, κοινωνιολόγους κ.ά., λειτουργεί σε 12ωρη βάση και απευθύνεται, κατά προτεραιότητα, σε όλες τις ευάλωτες ομάδες πληθυσμού. Ο Σύμβουλος Υποδοχής και Υποστήριξης (Case Handler) υποδέχεται τον ωφελούμενο χωρίς προγραμματισμένο ραντεβού και συμπληρώνει την φόρμα υποδοχής για να προχωρήσει σε διερεύνηση αναγκών και να οργανώσει από κοινού με τον ωφελούμενο ένα ατομικό σχέδιο δράσης. Μια από τις σημαντικότερες υπηρεσίες των συμβούλων είναι η παροχή ψυχοκοινωνικής στήριξης και συμβουλευτικής, προκειμένου ο ωφελούμενος να ενδυναμωθεί, να κινητοποιηθεί, να στοχοθετήσει και να προτεραιοποιήσει τις ανάγκες του. Μια εξίσου σημαντική υπηρεσία των συμβούλων είναι η αναζήτηση, η ανεύρεση και η παραπομπή στην κατάλληλη υπηρεσία, εντός ή εκτός της δομής, ανάλογα με το αίτημα του εξυπηρετούμενου.

Μέσα από την λειτουργία του Γραφείου Υποδοχής και Διαχείρισης των Αιτημάτων, αναδύθηκε η ανάγκη να πραγματοποιηθεί μια περισσότερο συστηματική διερεύνηση των κύριων γνωρισμάτων και αναγκών των ωφελούμενων με κύριο στόχο την σκιαγράφηση ενός προφίλ των ανθρώπων που εξυπηρετήθηκαν από το γραφείο των Case Handlers (C.H.) και των αρχικών αιτημάτων τους.

 


ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ

Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης αξιοποιήθηκαν τα δεδομένα από τις φόρμες υποδοχής που συμπληρώθηκαν κατά την πρώτη επίσκεψη ωφελούμενων στο Γραφείο Υποδοχής και Διαχείρισης Αιτημάτων. Η φόρμα υποδοχής περιελάμβανε πληροφορίες που αφορούσαν τα δημογραφικά και κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία του ωφελούμενου, αν είχε λάβει ξανά υπηρεσίες από το Δήμο Αθηναίων, πώς έμαθε για τη λειτουργία του Πολυδύναμου Κέντρου, πρώτο αίτημα με το οποίο ο ωφελούμενος προσήλθε στο γραφείο, επαγγελματική κατάσταση και ενδιαφέρον για εργασία, αν αντιμετωπίζει κάποιο νομικό πρόβλημα και ποια/ποιες παραπομπές έγιναν. Ο αριθμός του δείγματος της μελέτης ήταν 1163 ωφελούμενοι, οι οποίοι προσήλθαν στο γραφείο των Case Handlers του Πολυδύναμου Δημοτικού Ιατρείου Πατησίων κατά τη διάρκεια της περιόδου Απρίλιος 2017 - Δεκέμβριος 2018.

Αναφορικά με τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων, αρχικά, εξετάσαμε την ποιότητα των δεδομένων μας, ώστε να αποκλείσουμε λάθη εισαγωγής και προβήκαμε στις απαραίτητες διορθώσεις. Δεν παρατηρήθηκε παρουσία ελλειπουσών τιμών (missing values). Στη συνέχεια εφαρμόσαμε τις κατάλληλες μεθόδους περιγραφικής στατιστικής (αριθμητικές και γραφικές μεθόδους) ανάλογα με τον τύπο των μεταβλητών που θέλαμε να παρουσιάσουμε. Οι περισσότερες μεταβλητές μας ήταν κατηγορικές και για τον λόγο αυτό παρουσιάσαμε τις απόλυτες και σχετικές συχνότητες, την γραφική μέθοδο του ραβδογράμματος, καθώς επίσης πίνακες διπλής εισόδου (crosstabs) για τη διασταύρωση δύο κατηγορικών μεταβλητών. Για τις στατιστικές αναλύσεις χρησιμοποιήσαμε το στατιστικό πακέτο SPSS 20.0.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ/ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Σε έναν αριθμό 1163 ωφελούμενων για τους οποίους συμπληρώθηκε η φόρμα υποδοχής (intake form) ο μέσος όρος ηλικίας ήταν 45.91 (SD = 15) με εύρος τιμών από 18 έως 92 ετών. Στην συνέχεια προχωρήσαμε στην κατηγοριοποίηση σε ηλικιακές ομάδες ανά δεκαετία (βλ. Πίνακα 1). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μισοί περίπου ωφελούμενοι (47.8%) που επισκέφτηκαν το γραφείο των Case Handlers με κάποιο αίτημα ήταν ηλικίας από 35 έως 54 ετών.

Πίνακας 1. Συχνότητες για την μεταβλητή Ηλικιακές Ομάδες (Ν = 1163)

Ηλικιακές Ομάδες

Απόλυτη Συχνότητα

Ποσοστό (%)

18-24

81

7

25-34

204

17.5

35-44

295

25.4

45-54

261

22.4

55-64

181

15.6

65+

141

12.1

           Γράφημα 1. Ραβδόγραμμα συχνότητας για την μεταβλητή ηλικακές ομάδες

Αναφορικά με το φύλο, από τους 1163 ωφελούμενους, 673 (57.9%) ήταν γυναίκες, 487 (41.8%) ήταν άνδρες και 3 (0.3%) άτομα μας δήλωσαν άλλο.

Αναφορικά με την εθνικότητα (βλ. Πίνακα 2) η πλειοψηφία των ωφελούμενων που επισκέφτηκαν το γραφείο μας είχαν ελληνική εθνικότητα (56.2%). Επιπλέον, 146 άτομα (12.6%) ήταν από κάποια Ευρωπαϊκή χώρα (π.χ. Αλβανία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Μολδαβία, πρώην Σοβιετική Ένωση), 183 εξυπηρετούμενοι (16.2%) ήταν από κάποια Αφρικανική χώρα (π.χ. Νιγηρία, Αίγυπτος, Καμερούν, Γουινέα, Σουδάν, Σομαλία, Τυνησία, Σενεγάλη, Αιθιοπία, κ.α.), ενώ 175 ωφελούμενοι (15%) ήταν από κάποια ασιατική χώρα (π.χ. Πακιστάν, Μπανγκλαντές, Αφγανιστάν, Συρία, Ιράκ, Ιράν,κ.α).

Πίνακας 2. Συχνότητες για την μεταβλητή Εθνικότητα (Ν = 1163)

Εθνικότητα

Απόλυτη Συχνότητα

Ποσοστό (%)

Ελληνική

654

56.2

Αλβανική

91

7.8

Άλλη Ευρωπαϊκή

55

4.8

Νιγηριανή

70

6

Άλλη Αφρικανική

118

10.2

Πακιστάν

58

5

Μπανγκλαντές

50

4.3

Αφγανιστάν

23

2

Άλλη Ασιατική

44

3.7

        Γράφημα 2. Ραβδόγραμμα συχνότητας για την μεταβλητή οικογενειακή κατάσταση

 

 

 

 


Επίσης, οι αναλύσεις έδειξαν ότι από τις 673 γυναίκες, οι 457 (
68%) ήταν ελληνικής εθνικότητας, ενώ από τους 487 άντρες, οι 292 (60%) ήταν κάποιας άλλης εθνικότητας πέρα της ελληνικής.

Αναφορικά με την οικογενειακή τους κατάσταση, 415 (35.7%) ωφελούμενοι δήλωσαν ότι ήταν άγαμοι/ες, 448 (38.5%) δήλωσαν ότι ήταν έγγαμοι/ες, 137 (11.8%) δήλωσαν ότι ήταν διαζευγμένοι/ες, 62 (5.3%) δήλωσαν ότι ήταν σε διάσταση, 5 (0.4%) δήλωσαν ότι ήταν είχαν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, 36 άτομα (3.1%) δήλωσαν ότι ήταν σε ελεύθερη συμβίωση, ενώ 60 (5.2%) ωφελούμενοι δήλωσαν ότι ήταν σε χηρεία. 442 ωφελούμενοι από τους 1163 (38%) ανέφεραν ότι δεν είχαν παιδιά, 242 ωφελούμενοι (20.8%) ανέφεραν ότι είχαν ένα παιδί, 332 (28.5%) ανέφεραν ότι είχαν 2 παιδιά, 102 ωφελούμενοι (8.8%) ανέφεραν ότι είχαν 3 παιδιά, ενώ 45 άτομα (3.9%) ανέφεραν ότι είχαν από 4 και πάνω.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι 366 άτομα (31.5%) είχαν ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, 184 άτομα (15.8%) είχαν πάει σε κάποια τεχνική σχολή, 202 άτομα (17.4%) είχαν λάβει κάποια τριτοβάθμια εκπαίδευση (ΑΕΙ, ΤΕΙ), 29 άτομα (2.5%) είχαν προχωρήσει σε μεταπτυχιακές σπουδές, ενώ 3 άτομα (0.3%) είχαν λάβει διδακτορικό τίτλο. Επιπλέον, 218 (18.7%) άτομα είχαν ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση, ενώ 161 άτομα (13.8%) είχαν λάβει εκπαίδευση δημοτικού.

Όσον αφορά την κατάσταση στέγασης, 396 ωφελούμενοι (34%) ανέφεραν ότι διέμεναν σε ιδιόκτητη οικία, 467 (40.2%) ενοικίαζαν σπίτι, 233 άτομα (20%) ανέφεραν ότι φιλοξενούνταν από συγγενικό ή φιλικό πρόσωπο, 28 ανέφεραν (2.4%) ανέφεραν ότι τους είχαν παραχωρήσει κάποια οικία για να διαμένουν, 22 (1.9%) διέμεναν σε ξενώνα, ενώ 17 άτομα (1.5%) δήλωναν άστεγα.


Γράφημα 3. Ραβδόγραμμα συχνότητας για την μεταβλητή κατάσταση στέγασης.

Αναφορικά με το εισόδημα που ανέφεραν οι ωφελούμενοι σύμφωνα με το πρόσφατο εκκαθαριστικό, 815 άτομα (70.1%) ανέφεραν ότι είχαν ετήσιο εισόδημα έως 5.000 ευρώ, 193 άτομα (16.6%) ανέφεραν ότι είχαν ετήσιο εισόδημα έως 10.000 ευρώ, ενώ 155 άτομα (13.3%) ανέφεραν ότι είχαν εισόδημα πάνω από 10.000 ευρώ. Επιπλέον, στην ερώτηση σχετικά με την πηγή εισοδήματος, 356 άτομα (30.6%) ανέφεραν ότι ελάμβαναν μισθό από κάποια μορφή εργασία, 135 (11.6%) έπαιρναν σύνταξη, 138 (11.9%) ελάμβαναν το ΚΕΑ, 34 άτομα (2.9%) έπαιρναν κάποιο επίδομα (π.χ. ανεργίας, αναπηρίας, κ.α.), 79 άτομα (6.8%) ανέφεραν ότι είχαν κάποια άλλη πηγή εισοδήματος (π.χ. ενοίκιο), 340 άνθρωποι ανέφεραν ότι δεν είχαν κάποιο εισόδημα (29.2%), ενώ 81 (7%) ανέφεραν ότι δέχονταν οικονομική ενίσχυση από οικογένεια ή/και φίλους.

Αναφορικά με την επαγγελματική κατάσταση, 739 άτομα (63.5%) δήλωναν άνεργα, 152 άτομα (13.1%) είχαν κάποια πλήρη απασχόληση, 59 άτομα (5.1%) εργάζονταν σε εργασία μερικής απασχόλησης, 45 άτομα (3.9%) ανέφεραν ότι απασχολούνταν χωρίς ασφάλιση, 37 άτομα (3.2%) ήταν αυτοαπασχολούμενα και οι υπόλοιποι ήταν συνταξιούχοι.

Από τους 1163 ωφελούμενους που απευθύνθηκαν στο γραφείο των συμβούλων υποδοχής, οι 950 (81.7%) διέμεναν στο Δήμο Αθηναίων, ενώ 213 (18.3%) ανήκαν σε άλλο δήμο.

Αναφορικά με τον τρόπο που έμαθαν για το Πολυδύναμο Δημοτικό Ιατρείο Πατησίων, 269 άτομα (23.1%) είχαν παραπεμφθεί στον κέντρο μας από κάποια άλλη υπηρεσία του Δήμου Αθηναίων, 181 άτομα (15.6%) είχαν παραπεμφθεί από κάποια ΜΚΟ (όπως Praksis, Solidarity και Δίκτυο για τα Δικαιώματα για το Παιδί), ενώ 41 ωφελούμενοι (3.5%) είχαν παραπεμφθεί εσωτερικά από τους ιατρούς.

Η πλειοψηφία των ωφελούμενων (57.8%) είχαν πληροφορηθεί σχετικά με το Πολυδύναμο Κέντρο Πατησίων από άλλους ωφελούμενους, από τα έντυπα που παρουσιάζουν τις υπηρεσίες μας και από το διαδίκτυο. Επιπλέον, 438 ωφελούμενοι που επισκέφτηκαν το κέντρο μας (37.7%) είχαν επισκεφθεί στο παρελθόν και κάποια άλλη υπηρεσία του Δήμου Αθηναίων, ενώ για 725 άτομα (62.3%) ήταν η πρώτη φορά που απευθύνονταν στο Δήμο Αθηναίων.

 

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το πρώτο αίτημα με το οποίο προσήλθαν οι εξυπηρετούμενοι στο γραφείο των Case Handlers ήταν η λήψη εργασιακής συμβουλευτικής (βλ. Πίνακα 3).

Πίνακας 3. Συχνότητες για την μεταβλητή Πρώτο Αίτημα (Ν = 1163)

Αίτημα

Απόλυτη Συχνότητα

Ποσοστό (%)

Εργασιακή Συμβουλευτική

436

37.5

Νομική Συμβουλευτική

155

13.3

Ψυχολογική Υποστήριξη

255

21.9

Κέντρο για τα Δικαιώματα του Παιδιού

31

2.7

Φαιναρέτη

21

1.8

Ιατροί

117

10.1

Λοιπά κοινωνικά θέματα (π.χ. επιδόματα, στέγαση, κ.α)

148

12.7


Πιο αναλυτικά είδαμε ότι από τους 436 ωφελούμενους που ήρθαν με
αίτημα την εργασιακή συμβουλευτική, ο μεγαλύτερος αριθμός των ωφελούμενων (341 άτομα) ήταν από 25 έως 54 ετών. Οι ωφελούμενοι που αιτήθηκαν νομικής συμβουλευτικής ήταν κυρίως > 35 ετών, ενώ αναφορικά με τα αιτήματα για ψυχολογική υποστήριξη αυτά προήλθαν κυρίως (163 από 255) από άτομα > 45 ετών και από αυτά τα άτομα 93 ήταν > 55 ετών.

Πίνακας 4. Ηλικιακές Ομάδες * Αρχικό αίτημα

 

 

 

 

Ποιο το αρχικό αίτημα που προσήλθε

ΕΡΓΑΣ. ΣΥΜΒ.

ΝΟΜΙΚΗ ΣΥΜΒ.

ΨΥΧΟΛ. ΥΠΟΣΤ.

ΣΥΝΟΛΟ

ΗΛΙΚΙΑΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ

18-24

41

11

16

81

25-34

120

13

24

204

35-44

132

33

52

295

45-54

89

37

71

261

55-64

48

31

54

181

65+

6

30

38

141

ΣΥΝΟΛΟ

436

155

255

1163


Διερευνώντας την
σχέση του πρώτου αιτήματος με το φύλο, παρατηρήσαμε ότι από τα οι άνδρες ζήτησαν κυρίως εργασιακή και νομική συμβουλευτική, ενώ οι γυναίκες προηγούνταν σε όλα τα υπόλοιπα αιτήματα (βλ. Πίνακες 5α & 5β).

 

Πίνακας 5α. Φύλο * Αρχικό αίτημα Ποιο το αρχικό αίτημα που προσήλθε

 

 

 

 

 

Ποιο το αρχικό αίτημα που προσήλθε

 

ΕΡΓΑΣ.
ΣΥΜΒ.

ΝΟΜ.
ΣΥΜΒ.

ΨΥΧΟΛ.
ΥΠΟΣΤ.

ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΦΑΙΝΑΡ.

ΣΥΝΟΛΟ

ΦΥΛΟ

ΓΥΝΑΙΚΑ

153

73

209

28

18

673

ΑΝΔΡΑΣ

281

82

45

3

3

487

ΑΛΛΟ

2

0

1

0

0

3

ΣΥΝΟΛΟ

436

155

255

31

21

1163

Πίνακας 5β (συν.). Φύλο * Αρχικό αίτημα Ποιο το αρχικό αίτημα που προσήλθε

 

Ποιο το αρχικό αίτημα που προσήλθε

ΣΥΝΟΛΟ

ΙΑΤΡΟΙ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΦΥΛΟ

ΓΥΝΑΙΚΑ

85

107

673

ΑΝΔΡΑΣ

32

41

487

ΑΛΛΟ

0

0

3

ΣΥΝΟΛΟ

117

148

1163

Ως προς τη σχέση του πρώτου αιτήματος με την εθνικότητα, παρατηρήσαμε ότι από τα 436 άτομα που αιτήθηκαν εργασιακής συμβουλευτικής, 141 ήταν Έλληνες, 44 ήταν από κάποια άλλη Ευρωπαϊκή χώρα, 103 ήταν από κάποια Αφρικανική χώρα και 148 ήταν από κάποια Ασιατική χώρα.

Από τους 155 ωφελούμενους που ζήτησαν νομική συμβουλευτική, 79 ήταν Έλληνες, 38 ήταν από κάποια άλλη Ευρωπαϊκή χώρα, 31 ήταν από κάποια Αφρικανική χώρα και 7 ήταν από κάποια Ασιατική χώρα.

Από τους 255 ωφελούμενους που αιτήθηκαν ψυχολογικής υποστήριξης, 226 ήταν Έλληνες, 20 ήταν από κάποια άλλη Ευρωπαϊκή χώρα, 7 ήταν από κάποια Αφρικανική χώρα και μόλις 2 ήταν από κάποια Ασιατική χώρα.

Από τα 31 άτομα που ζήτησαν παιδοψυχολόγο, 20 ήταν Έλληνες, 10 ήταν από κάποια άλλη Ευρωπαϊκή χώρα και 1 ωφελούμενος ήταν από την Νιγηρία.

Από τους 21 ωφελούμενους που ζήτησαν περιγεννητική φροντίδα, 8 ήταν Έλληνες, 3 ήταν από κάποια άλλη Ευρωπαϊκή χώρα, 8 ωφελούμενοι ήταν από κάποια Αφρικανική χώρα και 2 ήταν από κάποια Ασιατική χώρα.

Τέλος, από τους 148 ωφελούμενους των οποίων το αίτημα αφορούσε κάποιο άλλο κοινωνικό ζήτημα (π.χ. επίδομα, στέγαση, κ.α.) 101 ήταν από την Ελλάδα, 15 ήταν από κάποια άλλη Ευρωπαϊκή χώρα, 21 ήταν από κάποια Αφρικανική χώρα και 11 ήταν από κάποια Ασιατική χώρα.

Στην πορεία συμπλήρωσης της φόρμας υποδοχής και ενημέρωσης των εξυπηρετούμενων, προέκυψε ότι 353 άτομα (30.3%) ανέφεραν ότι αντιμετώπιζαν κάποιο νομικό πρόβλημα. Αναφορικά με την φύση του νομικού προβλήματος, τα αιτήματα ήταν κυρίως για την χορήγηση εγγράφων νόμιμης παραμονής/πολιτογράφηση (8.3%), οφειλές (7.3%) και θέματα διαζυγίου/επιμέλειας (4.1%). Τέλος, 694 άτομα (59.7%) δήλωσαν ότι ενδιαφέρονταν για εύρεση εργασίας.

Αναφορικά με τις παραπομπές που έγιναν από τους Case Handlers σε μία ή περισσότερες υπηρεσίες που παρέχονται εντός του Πολυδύναμου Δημοτικού Ιατρείου Πατησίων:

601 άτομα (51.7%) έλαβαν παραπομπή για εργασιακή συμβουλευτική,

304 άτομα (26.1%) έλαβαν παραπομπή για νομική συμβουλευτική,

278 άτομα (23.9%) παραπέμφθηκαν σε ψυχολόγο ενηλίκων,

63 άτομα (5.4%) παραπέμφθηκαν σε παιδοψυχολόγο/κέντρο για το παιδί,

31 άτομα (2.7%) έλαβαν παραπομπή στην ΜΚΟ Φαιναρέτη για περιγεννητική φροντίδα,

169 άτομα (14.5%) παραπέμφθηκαν σε κάποια ιατρική ειδικότητα του Κέντρου και

9 άτομα (0.8%) παραπέμφθηκαν σε σύμβουλο κοινωνικής επιχειρηματικότητας.

Πέρα από τις εσωτερικές παραπομπές, έγιναν, επίσης, παραπομπές σε κάποια άλλη υπηρεσία του Δήμου Αθηναίων (Κόμβος, Κοινωνική Υπηρεσία Δήμου Αθηναίων, Κέντρα Κοινότητας, ΚΥΑΔΑ, Λέσχες Φιλίας και Βοήθεια στο σπίτι). Τέλος, για την εξυπηρέτηση αναγκών που δεν μπορούσαν να καλυφθούν από το Πολυδύναμο Κέντρο Πατησίων, ή από κάποια άλλη υπηρεσία του Δήμου Αθηναίων, έγιναν παραπομπές σε Μ.Κ.Ο. για θέματα λογιστικά, για εξειδικευμένη ψυχολογική υποστήριξη και για θέματα προσφύγων και μεταναστών. Τέλος, παραπομπές έγιναν και σε Δημόσια Νοσοκομεία.

Διερευνώντας περαιτέρω τις εσωτερικές παραπομπές που έγιναν από το γραφείο των Case Handlers, παρατηρήσαμε ότι ένας αριθμός ωφελούμενων έλαβαν παραπάνω από μια παραπομπή. Εστιάζοντας στους ωφελούμενους που παραπέμφθηκαν για εργασιακή συμβουλευτική - σύμφωνα με τους στόχους του προγράμματος για ενίσχυση της απασχολησιμότητας - βρήκαμε ότι από τα 601 άτομα που έλαβαν παραπομπή για εργασιακή συμβουλευτική, τα 131 έλαβαν παράλληλα παραπομπή και για νομική συμβουλευτική, 66 άτομα έλαβα παραπομπή και για ψυχολογική υποστήριξη, 42 παραπέμφθηκαν σε κάποιο γιατρό εντός της δομής, 41 έλαβαν παράλληλη παραπομπή για κάποια άλλη υπηρεσία του Δ.Α., ενώ 79 άτομα παραπέμφθηκαν και σε κάποια άλλη υπηρεσία εκτός του Δ.Α.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να σκιαγραφήσουμε το προφίλ των ανθρώπων που εξυπηρετήθηκαν από τους Case Handlers του Πολυδύναμου Δημοτικού Ιατρείου Πατησίων, αναλύσαμε τα δεδομένα που συλλέξαμε από την συμπλήρωση της φόρμας υποδοχής για 1163 άτομα που επισκέφτηκαν για πρώτη φορά το γραφείο Υποδοχής και Εξυπηρέτησης κατά την περίοδο Απρίλιο 2017 – Δεκέμβριο 2018. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης χρειάζεται να τα δούμε υπό το πρίσμα αρκετών περιορισμών. Συγκεκριμένα, α) ο αριθμός του δείγματος που συμπεριλάβαμε στην μελέτη είναι μικρός σε σχέση με το σύνολο των ατόμων που εξυπηρετήθηκαν στο Πολυδύναμο Πατησίων, β) οι πληροφορίες αφορούν αποκλειστικά στην πρώτη επίσκεψη των ωφελούμενων· ωστόσο, ένας σημαντικός αριθμός ωφελούμενων επισκέφτηκαν πάνω από μία φορά το γραφείο των Case Handlers με ένα ή περισσότερα νέα αιτήματα, γ) η μελέτη περιορίστηκε στην εξέταση ορισμένων δημογραφικών και κοινωνικών-οικονομικών πληροφοριών, καθώς επίσης στο αρχικό αίτημα και την παραπομπή, δ) τα αποτελέσματα δεν παρέχουν μια πλήρη εικόνα του συνόλου των παραπομπών που έλαβαν οι ωφελούμενοι σε βάθος χρόνου. Ωστόσο, η παρούσα μελέτη, είναι μια πρώτη προσπάθεια να εξετασθεί πιο συστηματικά ο πληθυσμός που επισκέφτηκε συγκεκριμένα το γραφείο Υποδοχής & Εξυπηρέτησης για να γνωρίσει το Πολυδύναμο Κέντρο Πατησίων και να υποβάλει το αρχικό του αίτημα. Λαμβάνοντας υπόψη τους παραπάνω περιορισμούς, φτάσαμε σε κάποια αρχικά συμπεράσματα σχετικά με το ποια άτομα φαίνεται να απευθύνονται σε ένα Πολυδύναμο Δημοτικό Ιατρείο στην κοινότητα των Πατησίων και ποιες είναι οι κύριες ανάγκες τους. Συγκεκριμένα:

Ο μέσος όρος ηλικίας των ωφελούμενων ήταν τα 46 έτη, ενώ οι περισσότεροι είχαν ηλικία μεταξύ 35 με 54 ετών. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι περισσότεροι ωφελούμενοι ήταν άνθρωποι μέσης ηλικίας, οι οποίοι έχουν πληγεί από την οικονομική κρίση και βρίσκονται σε μεγάλο κίνδυνο για κοινωνικό αποκλεισμό.

Το Γραφείο Υποδοχής και Διαχείρισης Αιτημάτων του Πολυδύναμου Δημοτικού Ιατρείου εξυπηρέτησε ωφελούμενους ελληνικής εθνικότητας και άτομα άλλης εθνικότητας σε ποσοστά περίπου 56% και 44%, αντίστοιχα. Τα ποσοστά αυτά υποδεικνύουν ότι οι επαγγελματίες του Κέντρου κλήθηκαν να εξυπηρετήσουν τόσο ελληνικό πληθυσμό, που κυρίως έχει πληγεί από την μακροχρόνια οικονομική κρίση, όσο και μετανάστες/πρόσφυγες που αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα διαβίωσης και κοινωνικής ενσωμάτωσης. Συγκεκριμένα, στο Πολυδύναμο, εκτός από Έλληνες, απευθύνθηκαν άτομα από άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, όπως Αλβανία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, κ.α., από Αφρικανικές χώρες - κυρίως από την Νιγηρία – και από Ασιατικές χώρες, κυρίως από Πακιστάν και Μπανγκλαντές. Η επικοινωνία των Case Handlers με τους ωφελούμενους έγινε στην Ελληνική και Αγγλική γλώσσα. Οι εξυπηρετούμενοι που έχρηζαν διερμηνείας, παραπέμφθηκαν σε δομές που διέθεταν αυτή την υπηρεσία.

Αναφορικά με το φύλο, η πλειοψηφία των ατόμων που επισκέφτηκαν το Κέντρο ήταν γυναίκες Ελληνίδες. Αντιθέτως, οι άνδρες που επισκέφτηκαν το γραφείο ήταν κυρίως κάποιας άλλης εθνικότητας.

Αναφορικά με το εκπαιδευτικό επίπεδο, ένα σημαντικό μέρος των ωφελούμενων που απευθύνθηκαν στο Κέντρο μας είχαν λάβει δευτεροβάθμια εκπαίδευση (31.5%), ενώ ένα σεβαστό ποσοστό (32%) είχε παρακολουθήσει μόλις την πρωτοβάθμια ή είχε ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση. Ένα θέμα για περαιτέρω συζήτηση θα μπορούσε να είναι ο σχεδιασμός ειδικών προγραμμάτων για την ενίσχυση των δεξιοτήτων για τα άτομα που έχουν αυτό το προφίλ και βρίσκονται εκτός εργασίας. Ωστόσο, υπάρχει ένα σημαντικό ποσοστό που έχει λάβει μεταλυκειακή ή τριτοβάθμια εκπαίδευση και βρίσκεται εκτός αγοράς εργασίας. Θα μπορούσαν να διερευνηθούν περαιτέρω οι παράγοντες εκείνοι που δυσκολεύουν ανθρώπους με αυτό το προφίλ να απορροφηθούν στην αγορά εργασίας και να σχεδιασθούν εξειδικευμένα προγράμματα για την ενίσχυση της απασχολησιμότητας.

Ένα μεγάλο ποσοστό (70%) των ανθρώπων που επισκέφτηκαν το κέντρο μας διαβίωνε στα όρια της φτώχειας δηλώνοντας ετήσιο εισόδημα έως 5.000 ευρώ. Τα άτομα αυτά ήταν κυρίως άνεργα (63.5%), εργαζόμενοι με μερική απασχόληση ή χαμηλοσυνταξιούχοι. Επιπλέον, όσον αφορά την κατάσταση στέγασης, ένα σεβαστό ποσοστό (περίπου το ¼) ήταν εν δυνάμει άστεγοι (φιλοξενούμενοι από συγγενικά/φιλικά άτομα, ή διέμεναν σε ξενώνες). Το ποσοστό αυτό υποδεικνύει την ανάγκη για σχεδιασμό προγραμμάτων που θα εξασφαλίζουν, σε πρώτη φάση, την κάλυψη των βασικών αναγκών ενός ατόμου, όπως είναι η εξασφάλιση καλής ποιότητας τροφής και η ασφαλής διαμονή, ώστε να είναι δυνατή η περαιτέρω προσωπική ενδυνάμωση και ενίσχυση της απασχολησιμότητας.

Τα αποτελέσματα των αναλύσεων έδειξαν ότι η πλειοψηφία των ανθρώπων που απευθύνθηκαν στο γραφείο των C.H. κατά την συγκεκριμένη περίοδο διέμεναν στο Δήμο Αθηναίων, ενώ φάνηκε ότι εξυπηρετήθηκαν ωφελούμενοι και από άλλους δήμους (18% περίπου). Επιπλέον, ένα σημαντικό (60% περίπου) ποσοστό φαίνεται ότι γνώρισε τις κοινωνικές υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων μέσα από το Πολυδύναμο Δημοτικό Ιατρείο Πατησίων.

Ένα σημαντικό μέρος των ωφελούμενων έφτασαν στο Κέντρο μας είτε μέσω της ενημέρωσης που είχαν από άλλους ωφελούμενους, είτε μέσω της των ενημερωτικών φυλλαδίων και το διαδίκτυο. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις τα άτομα είχαν παραπεμφθεί στο γραφείο μας από άλλες υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων και από τις, συνεργαζόμενες κυρίως, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις.

Tο πρώτο σε συχνότητα αίτημα των ωφελούμενων ήταν η εργασιακή συμβουλευτική, εύρημα που είναι σε συμφωνία και με τους στόχους του συγκεκριμένου προγράμματος, αλλά και με τα υψηλά ποσοστά ανεργίας. Στα αιτήματα για εργασιακή συμβουλευτική προβάδισμα είχαν οι άντρες πρόσφυγες/μετανάστες.

Ένα ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι ένα σεβαστό ποσοστό (20% περίπου) αιτήθηκε ψυχολογικής υποστήριξης. Το αίτημα αυτό προήλθε κυρίως από γυναίκες ελληνικής εθνικότητας >45 ετών. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι φαίνεται να υπάρχει η ανάγκη για ψυχολογική υποστήριξη και διαχείριση ψυχολογικών αναγκών που σχετίζονται με την ανεργία, τα χρέη, προβλήματα υγείας και ενδοοικογενειακές συγκρούσεις. Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι το εύρημα ότι ένα αξιοπρόσεκτο ποσοστό ανθρώπων που ζήτησαν ψυχολογική υποστήριξη ήταν > 55 ετών, γεγονός που μας υπενθυμίζει την ανάγκη να σχεδιαστούν παρεμβάσεις που θα στοχεύουν σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας τα οποία καλούνται να διαχειριστούν ποικίλα προβλήματα (υγείας, οικονομικών δυσκολιών, απωλειών, μοναξιάς) πλησιάζοντας ή όντας στην τρίτη ηλικία.

Το τρίτο σε συχνότητα αίτημα ήταν η νομική συμβουλευτική. Το ένα τρίτο των ωφελούμενων που προσήλθαν στο γραφείο των case handlers αντιμετώπιζε κάποιο νομικό πρόβλημα που αφορούσε κυρίως θέματα νόμιμης παραμονής (για πρόσφυγες/μετανάστες), οφειλές και διαζύγια/επιμέλειες. Τα άτομα που υπέβαλαν αίτημα για να συναντηθούν με νομικό σύμβουλο ήταν κυρίως Έλληνες άνδρες άνω των 35 ετών.

Οι Case Handlers έλαβαν αιτήματα για φροντίδα που αφορά το παιδί και τους γονείς τους, καθώς επίσης για περιγεννητική φροντίδα. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι γυναίκες είχαν σαφές προβάδισμα στα παραπάνω αιτήματα. Επιπλέον, υπήρξαν αιτήματα που αφορούσαν την ιατρική φροντίδα, αλλά και για θέματα που άπτονται άλλων κοινωνικών ζητημάτων (π.χ. λήψη επιδομάτων και στέγαση).

Αναφορικά με τις παραπομπές που έγιναν από τους Case Handlers, η πρώτη σε συχνότητα παραπομπή ήταν προς εργασιακό σύμβουλο για τη δημιουργία βιογραφικού σημειώματος και την υποστήριξη στη διαδικασία αναζήτησης και εύρεσης εργασίας. Παρατηρήσαμε ότι ο αριθμός των παραπομπών για εργασιακή συμβουλευτική ήταν υψηλότερος από το ποσοστό των αρχικών αιτημάτων. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι αρκετοί ωφελούμενοι δεν προσήλθαν με αρχικό αίτημα την εργασιακή συμβουλευτική, είτε γιατί δεν γνώριζαν την ύπαρξη της συγκεκριμένης υπηρεσίας, είτε γιατί δεν ήταν ακόμα κινητοποιημένοι αρκετά για την αναζήτηση εργασίας. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει τον καίριο ρόλο του C.H. για την ενημέρωση και την κινητοποίηση των ωφελούμενων.

Επιπλέον, παρατηρήσαμε ότι τα άτομα που έλαβαν νομική συμβουλευτική ήταν περισσότερα από αυτά που αιτήθηκαν νομικής συμβουλευτικής. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι πολλοί ωφελούμενοι δεν γνώριζαν την ύπαρξη αυτής της υπηρεσίας, την οποία θεώρησαν και ιδιαιτέρως καινοτόμα.

Ένα σημαντικό ποσοστό ενηλίκων (26%) έλαβαν παραπομπή (ανάλογη των αιτημάτων) για τον ψυχολόγο του Πολυδύναμου Κέντρου Πατησίων. Πρόκειται για ωφελούμενους που αναζήτησαν ψυχολογική υποστήριξη για διαχείριση στρες, καταθλιπτικά συμπτώματα, διαχείριση απωλειών, διαπροσωπικές δυσκολίες, κ.α. Αξίζει να σημειώσουμε ότι η αυξημένη αυτή ανάγκη για ψυχολογική υποστήριξη επέβαλε την στελέχωση του Πολυδύναμου Δημοτικού Ιατρείου και με δεύτερο ψυχολόγο ενηλίκων.

Ένα σεβαστό ποσοστό παραπομπών έγινε προς ιατρούς, είτε του Πολυδύναμου Δημοτικού Ιατρείου, είτε προς Δημόσια Νοσοκομεία για τις ανάγκες εκείνες που δεν μπορούσαν να καλυφθούν σε επίπεδο πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Από την εμπειρία μας προκύπτει ότι θα ήταν σημαντική η διασύνδεση των Δημοτικών Ιατρείων με Δημόσια Νοσοκομεία για την καλύτερη και πιο άμεση εξυπηρέτηση ανθρώπων που αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας.

Επιπλέον, παραπομπές έγιναν και σε εξωτερικές δομές (εντός και εκτός Δήμου Αθηναίων) για τις ανάγκες εκείνες που δεν μπορούσαν να καλυφθούν από το Πολυδύναμο. Συγκεκριμένα, έγιναν παραπομπές στην κεντρική Κοινωνική Υπηρεσία του Δ.Α., σε Κέντρα Κοινότητας, σε Λέσχες Φιλίας, στον Κόμβο και στον ΚΥΑΔΑ και στο πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι». Επίσης, παραπομπές έγιναν σε Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις που εξειδικεύονται, κυρίως, σε θέματα προσφύγων και μεταναστών.

Ένα ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι ένας σημαντικός αριθμός ωφελούμενων έλαβαν περισσότερες από μία παραπομπές. Συγκεκριμένα παρατηρήσαμε ότι ένας σημαντικός αριθμός ωφελούμενων έλαβε παραπάνω από μια εσωτερικές παραπομπές για εργασιακή συμβουλευτική, νομική συμβουλευτική, ψυχολόγο ενηλίκων και για κάποια ιατρική ειδικότητα, αλλά και εξωτερικές παραπομπές για κάποια άλλη υπηρεσία του Δ.Α. και Μ.Κ.Ο. που εξειδικεύονται σε θέματα προσφύγων/ μεταναστών και που παρέχουν οικονομική συμβουλευτική.

Παρά το περιορισμό της συγκεκριμένης μελέτης που στηρίχτηκε στις πληροφορίες αποκλειστικά της πρώτης επίσκεψης του ωφελούμενου στο γραφείο των C.H., τα αποτελέσματα αυτά μπορούν να δώσουν έρεισμα στην άποψη ότι ένα σημαντικό ποσοστό των ωφελούμενων αντιμετωπίζουν περισσότερα από ένα προβλήματα (πολυνοσηρότητα) και χρειάζονται να λάβουν έναν αριθμό υπηρεσιών, ιατρικών και ψυχοκοινωνικών. Φαίνεται, επομένως, ότι ένα ολιστικό μοντέλο φροντίδας που παρέχει απαρτιωμένες ιατρικές και ψυχοκοινωνικές υπηρεσίες, το οποίο διατηρεί και μια καλή διασύνδεση μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών εκτός δομής, ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες της κοινότητας και μπορεί να παρέχει ολοκληρωμένη φροντίδα, αλλά και μια συνέχεια στην φροντίδα.

 

Ομάδα έργου:

Κολοκοτρώνη Φιλίππα (Συγκέντρωση δεδομένων, Σχεδιασμός, Αναλύσεις & Συγγραφή αναφοράς)